Inleiding

Het tijdperk waarin we leven wordt niet voor niets wel eens het informatietijdperk genoemd. De hoeveelheid informatie die mensen (in westerse landen) potentieel per dag door verschillende media aangeboden krijgen is erg groot en de afgelopen jaren alleen maar gegroeid. De exponent hiervan is de opkomst van het Internet, dat een gigantische bron aan informatie vormt. Met deze groei aan informatie verdwijnt echter tegelijkertijd het overzicht. Dit is goed te zien aan datzelfde Internet, wat zo'n grote hoeveelheid aan informatie bevat, dat er maar weinig mensen zijn die enig idee hebben van de structuur ervan. Vandaar dat er de laatste jaren een toenemende behoefte is ontstaan aan informatie over de informatie, om te proberen het overzicht te houden.

Een manier om inzicht te krijgen in grote hoeveelheden informatie is het visualiseren van de informatie. Door dat op de juiste manier te doen wordt de structuur ervan bloot gelegd en kan er overzicht over en inzicht in de informatie worden verkregen. Zodoende kunnen er nieuwe gegevens over de informatie naar boven komen. Het voordeel van het visualiseren van informatie is evident: visuele representaties zijn makkelijker om te leren, om te begrijpen en om te communiceren dan abstracte numerieke of tekstuele informatie.

Een manier om informatie te visualiseren is spatialiseren, het onderwerp van deze scriptie. Een spatialisatie is kortweg te definiëren als een ruimtelijke representatie van niet-ruimtelijke informatie. De kern van het spatialisatieproces is het toevoegen van een ruimtelijke component aan de informatie, zodat de informatie in een twee- of driedimensionale ruimte kan worden weergegeven. Het doel van een spatialisatie is het maken van een visualisatie van informatie die, juist door het gebruik van ruimtelijke componenten als metafoor, de structuur van die informatie duidelijk weergeeft.

Veel informatie kan in principe gespatialiseerd worden. Te denken valt aan databases van bedrijven met klantenbestanden, bibliotheekcollecties, sociale netwerken, het Internet of het nieuws. Het resultaat is, als het goed is, een goede, duidelijke visualisatie, dankzij het gebruik van ruimtelijke metaforen.

Omdat men bij spatialisaties te maken heeft met visualisaties die lijken op kaarten, ligt het voor de hand om gebruik te maken van kartografische methoden en technieken bij het spatialiseren van informatie. Het is de bedoeling van deze scriptie om te kijken of het toepassen van kartografische methoden en technieken kan bijdragen aan het maken van goede spatialisaties. De hoofdvraag is dan ook de volgende:

Kunnen kartografische methoden en technieken bijdragen aan het verbeteren van de visualisatie van niet-ruimtelijke informatie?

Om deze vraag te kunnen beantwoorden zal in hoofdstuk 1 eerst, aan de hand van het bijbehorende begrippenkader, nader worden uitgelegd wat spatialiseren eigenlijk is. Vervolgens wordt gekeken wat het nut is van spatialiseren en wat voor rol de kartografie erbij zou kunnen spelen. In hoofdstuk 2 wordt het spatialisatieproces toegelicht. Dit proces zal in verschillende paragrafen worden besproken, die steeds zullen bestaan uit een meer theoretisch stuk en een zogenaamd praktijkgedeelte. In het praktijkgedeelte zal door middel van een case study een poging worden gewaagd om congrespapers van een kartografisch congres in Beijing te spatialiseren. Het derde hoofdstuk zal voornamelijk bestaan uit de toepassing van kartografische methoden en technieken op deze case study om te laten zien wat de kartografie kan bijdragen aan het maken en gebruiken van spatialisaties.

De scriptie zal tenslotte worden afgesloten met een conclusie en discussie. Hierin zal een samenvatting, inclusief commentaar, worden gegeven van de verschillende hoofdstukken en zal worden ingegaan op verschillende aspecten die tijdens het schrijven van deze scriptie naar voren zijn gekomen.